Fundusz sołecki cz.2 Podstawy prawne i wyliczenia

W części pierwszej cyklu poświęconego funduszowi sołeckiemu odpowiedzieliśmy na pytanie, po co wsi fundusz sołecki. Radni rozważając kwestię jego wyodrębnienia z budżetu gminy, pokazują zaangażowanie władz w sprawy lokalnych społeczności. Dowodzą w ten sposób, czy zależy im na rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Dzięki funduszowi sołeckiemu widać również, jak mocno w swoje sprawy są zaangażowani mieszkańcy. W tej części przedstawimy podstawy prawne wyodrębnienia funduszu sołeckiego z budżetu gminy, wynikające z ustawy z dnia 21 lutego 2014 roku oraz podamy orientacyjne kwoty przypadające na poszczególne sołectwa naszej gminy.

Fundusz sołecki po zmianach

W dniu 20 marca 2014 r. weszła w życie nowa ustawa o funduszu sołeckim, która wprowadza kilka zasadniczych zmian do spraw związanych z funduszem sołeckim. Zmiany te polegają na tym, że:

  1. Rada gminy, jeśli raz wyrazi uchwałą zgodę na wyodrębnienie funduszu sołeckiego w budżecie gminy (np. gdy taką zgodę uchwali do 31 marca 2016 r.), to w kolejnych latach już nie musi jej podejmować, w sytuacji gdy nadal jest za funkcjonowaniem funduszu sołeckiego. Nie dotyczy to braku zgody rady gminy na wyodrębnienie w budżecie gminy środków funduszu sołeckiego. Wtedy brak zgody trzeba uchwalać w każdym roku do dnia 31 marca, aż do zmiany decyzji na „tak“.
  2. Zwiększa się procentowo wysokość refundacji dla gmin wydatków wykonanych z puli funduszu sołeckiego odpowiednio: z 10% poprzednio na 20% obecnie z 20% poprzednio na 30% obecnie i z 30% poprzednio na 40% obecnie. Dla naszej gminy refundacja wyniosłaby 40%.
  3. Sołectwa, ale znajdujące się w jednej gminie, mogą wspólnie realizować jedno albo kilka wspólnych przedsięwzięć z funduszu sołeckiego.
  4. W trakcie roku budżetowego, a więc roku w którym już mają być realizowane przedsięwzięcia sfinansowane z funduszu sołeckiego zebranie wiejskie może złożyć do wójta wniosek o zmianę przedsięwzięć na nowe albo o zmianę zakresu przedsięwzięć starych, uchwalonych w poprzednim roku.
  5. Zebranie wiejskie będzie mogło w ściśle określonym terminie zmienić wadliwy wniosek odrzucony z powodu tych wad przez wójta na nowy, poprawny wniosek.

Bez zmian

Jednak po staremu pozostaje przede wszystkim to, że przedsięwzięcia wybrane przez zebranie wiejskie do sfinansowania z kwoty przypadającej sołectwu z puli funduszu sołeckiego muszą być zadaniami własnymi gminy. Ustawa o funduszu sołeckim, ani stara z 2009 r. ani nowa z 2014 r., nie wskazuje, które zadania są zadaniami własnymi gminy. Są one natomiast wymienione (ogólnie) w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Zgodnie z tym przepisem zadania własne gminy obejmują sprawy:

  1. ładu przestrzennego, gospodarki nieruchomościami, ochrony środowiska i przyrody oraz gospodarki wodnej,
  2. gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego,
  3. wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i unieszkodliwiania odpadów komunalnych zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną oraz gaz,
  4. działalności w zakresie telekomunikacji,
  5. lokalnego transportu drogowego,
  6. ochrony zdrowia,
  7. pomocy społecznej w tym ośrodków i zakładów opiekuńczych,
  8. gminnego budownictwa mieszkaniowego,
  9. edukacji publicznej,
  10. kultury, w tym bibliotek gminnych i innych instytucji kultury oraz ochrony zabytków i opieki nad zabytkami,
  11. kultury fizycznej i turystyki, w tym terenów rekreacyjnych i urządzeń sportowych,
  12. targowisk i hal targowych,
  13. zieleni gminnej i zadrzewień,
  14. cmentarzy gminnych,
  15. porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej i przeciwpowodziowej, w tym wyposażenia i utrzymania gminnego magazynu przeciwpowodziowego,
  16. utrzymania gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz obiektów administracyjnych,
  17. polityki prorodzinnej, w tym zapewnienia kobietom w ciąży opieki socjalnej, medycznej i prawnej,
  18. wspierania i upowszechniania idei samorządowej, w tym tworzenia warunków do działania i rozwoju jednostek pomocniczych i wdrażania programów pobudzania aktywności obywatelskiej,
  19. promocji gminy,
  20. współpracy i działalności na rzecz osób prawnych i jednostek organizacyjnych organizacji pozarządowych (a także działających na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej, o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowym oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego:
    • stowarzyszeń jednostek samorządu terytorialnego,
    • spółdzielni socjalnych,
    • spółek akcyjnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością oraz klubów sportowych bodących spółkami działającymi na podstawie przepisów ustawy z dnia 26 czerwca 2010 r. o sporcie (Dz. U. Nr 127, poz. 857 i Nr 151, poz. 1014), które nie działają w celu osiągnięcia zysku oraz przeznaczają całość dochodu na realizację celów statutowych oraz nie przeznaczają zysku do podziału między swoich członków, udziałowców, akcjonariuszy i pracowników;
  21. współpracy ze społecznościami lokalnymi i regionalnymi innych państw.

Nie zmienia się również procedura uchwalania wniosku i termin składania go wójtowi. A więc zebranie wiejskie musi podjąć uchwałę o uchwaleniu wniosku ze wskazaniem przedsięwzięć do sfinansowania z kwoty funduszu soleckiego wraz z oszacowaniem kosztów i uzasadnieniem w takim terminie, aby do dnia 30 września sołtys zdążył przekazać wójtowi wniosek. Do tego wniosku muszą być załączone niezbędne dokumenty (a więc musi być przekazany wraz z szacunkiem kosztów, uzasadnieniem, uchwałą zebrania wiejskiego o uchwaleniu wniosku, protokołem z zebrania wiejskiego, protokołem komisji uchwał i wniosków, listą obecności uczestników). Ma to służyć udokumentowaniu, że zebranie spełniło wymogi ustawy o funduszu sołeckim i że było prawomocne.

Po nowemu

Wyższa refundacja

Jedną z najkorzystniejszych zmian mających na celu zachęcenie większej niż dotychczas liczby rad gmin, aby wyrażały zgodę na fundusz sołecki, jest zwiększenie refundacji gminom wydatków poniesionych z puli funduszu sołeckiego. Refundacja jak i poprzednio jest dokonywana z budżetu państwa. Jednakowoż jej znaczne zwiększenie procentowe w stosunku do refundacji przysługującej według przepisów starej ustawy z 2009 r. jest obwarowane dodatkowymi obowiązkami, które ciążą na wójtach. A mianowicie obecnie pod rządami nowej ustawy wójt ma obowiązek przekazania do dnia 31 lipca roku poprzedzającego rok budżetowy nie tylko informacji sołtysom o kwotach, jakie przysługują danym sołectwom z puli funduszu sołeckiego. Musi także do tego terminu przekazać wojewodzie informację o wysokości kwot przypadających wszystkim sołectwom w gminie z puli funduszu sołeckiego. Nieprzekazanie tej informacji wojewodzie zgodnie z przepisami art. 3 ust. 3-5 nowej ustawy o funduszu soleckim skutkuje utratą przez gminę prawa do refundacji.

Gdyby w 2015 roku Rada Gminy Wręczyca Wielka podjęła uchwałę o wyodrębnieniu funduszu sołeckiego, to wysokość kwot dla poszczególnych sołectw naszej gminy w 2016 roku kształtowałaby się w przybliżeniu tak, jak przedstawia to poniższa tabela. Natomiast w 2017 roku do budżetu gminy wpłynęłaby 40% refundacja od zrealizowanych wydatków, czyli maksymalnie ok. 240 tys. zł, gdyby wszystkie sołectwa wykorzystały w pełni przysługujące im kwoty.

Lp. Sołectwo Liczba mieszkańców Kwota funduszu sołeckiego
Przybliżona kwota funduszu sołeckiego z podziałem na sołectwa w gminie Wręczyca Wielka
1. Bieżeń                   824                          27 200,00 zł
2. Borowe                 1050                          33 200,00 zł
3. Bór Zapilski                  377                          15 300,00 zł
4. Brzezinki                  105                            8 100,00 zł
5. Czarna Wieś                  578                          20 700,00 zł
6. Długi Kąt                  479                          18 000,00 zł
7. Golce                  361                          14 900,00 zł
8. Grodzisko                  745                          25 100,00 zł
9. Hutka                  625                          21 900,00 zł
10. Jezioro                  391                          15 700,00 zł
11. Kalej                1746                          51 700,00 zł
12. Klepaczka                  413                          16 300,00 zł
13. Kuleje                  678                          23 300,00 zł
14. Nowa Szarlejka                  180                          10 100,00 zł
15. Nowiny                  353                          14 700,00 zł
16. Pierzchno                  326                          14 000,00 zł
17. Piła Druga                  317                          13 700,00 zł
18. Piła Pierwsza                  318                          13 700,00 zł
19. Puszczew                  675                          23 300,00 zł
20. Szarlejka                  810                          26 900,00 zł
21. Truskolasy                2005                          58 600,00 zł
22. Węglowice                 350                          14 600,00 zł
23. Wręczyca Mała                 640                          22 300,00 zł
24. Wręczyca Wielka               2851                          81 100,00 zł
25. Wydra                 182                          10 100,00 zł
26. Zamłynie                 305                          13 400,00 zł
27.   RAZEM:                        607 900,00 zł

Wspólne przedsięwzięcia sołectw

Art. 6 ust. 1-3 nowej ustawy pozwala dwóm albo kilku sołectwom w obrębie jednej gminy realizować wspólne przedsięwzięcia z przysługujących im na dany rok budżetowy kwot funduszu sołeckiego. Często się bowiem zdarza, że mieszkańcy dwóch albo kilku sąsiadujących sołectw korzystają wspólnie z jednego obiektu, np. z jednego domu kultury, z jednego domu ludowego, z jednej świetlicy wiejskiej, przedszkola itp. i nie ma uzasadnienia ekonomicznego, aby wydawać niepotrzebnie pieniądze na budowę oddzielnych obiektów w każdym z sołectw. I w związku z tym chcą np. wspólnie sfinansować remont świetlicy albo domu ludowego z przypadających im kwot funduszu sołeckiego. Jednak każde z tych sołectw musi wtedy odrębnie uchwalić wniosek i musi on spełniać wszelkie inne wymogi ustawowe, a więc owo wspólne przedsięwzięcie wskazane we wniosku musi być zadaniem własnym gminy, wniosek musi zawierać szacunek kosztów, uzasadnienie, być uchwalony przez prawomocne zebranie wiejskie i przekazany wójtowi najpóźniej do 30 września wraz z protokołem z zebrania wiejskiego, uchwałami i podpisaną listą obecności.

Zmiana wniosku

Zgodnie ze starą ustawą o funduszu sołeckim z dnia 20 lutego 2009 r. można było zmienić przedsięwzięcia wskazane we wniosku sołeckim do realizacji w roku następnym tylko w jednym jedynym przypadku, tj. kiedy zebranie wiejskie uchwaliło drugi nowy wniosek i złożyło go wójtowi jeszcze przed dniem 30 września roku poprzedzającego rok realizacji.

Nowa ustawa o funduszu sołeckim przepisem art. 7 ust 1-4 pozwala sołectwom na zmianę przedsięwzięć przewidzianych do realizacji na nowe albo zmianę zakresu starych przedsięwzięć w roku budżetowym. Jednak ustawa zawiera jednocześnie zastrzeżenie w art. 7 ust. 1, że sołectwo może złożyć wniosek o dokonanie takich zmian do wójta nie wcześniej niż po uchwaleniu budżetu gminy na dany rok i nie później niż do dnia 31 października roku budżetowego (tj. roku realizacji przedsięwzięć). Przykładowo wniosek uchwalony w roku 2016 i przekazany wójtowi przed dniem 30 września 2016 r. zebranie wiejskie będzie mogło zmienić i przekazać wójtowi tylko między dniem uchwalenia budżetu swojej gminy na rok 2017 (zazwyczaj uchwała budżetowa jest uchwalana przez radę gminy przed końcem roku poprzedzającego) a dniem 31 października 2017 r. Naruszenie tych terminów skutkować będzie zgodnie z art. 7 ust. 3 odrzuceniem wniosku przez wójta.

Wniosek o zmianę przedsięwzięć albo ich zakresu nie może też doprowadzić do przekroczenia kwoty przypadającej sołectwu na rok budżetowy, przyznanej pierwotnie w uchwale budżetowej. Przekroczenie jej również będzie podstawą do odrzucenia wniosku przez wójta zgodnie z art. 7 ust. 2.

Wniosek ten musi być też uchwalony na takich samych zasadach jak normalny wniosek składany do 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. A więc zebranie wiejskie, które uchwali zmianę przedsięwzięć albo ich zakresu musi być prawomocne, nowe przedsięwzięcia muszą być zadaniami własnymi gminy, muszą służyć poprawie warunków życia mieszkańców. Ponadto we wniosku o zmianę przedsięwzięcia trzeba będzie ją uzasadnić. Do wniosku też będą musiały być dołączone: uchwała zebrania wiejskiego, lista obecności, protokół z zebrania wiejskiego, szacunek kosztów, uzasadnienie przedsięwzięcia jak i uzasadnienie zmiany. Podobnie jak w normalnym trybie wniosek powinien być złożony wójtowi przez sołtysa. Oczywiście zmiany muszą być uzasadnione i zainicjowane w określonych sytuacjach: kiedy wymaga tego rozsądek a nie widzimisię grupki mieszkańców, zachodzi nieprzewidziana wcześniej pilna potrzeba bądź możliwa jest oszczędność, albo nie wykorzystano całej kwoty funduszu sołeckiego, bo coś staniało przez rok.

Poprawienie wniosku

Nowa ustawa przepisem art. 5 ust. 7 pozwala zebraniu wiejskiemu na uchwalenie nowego poprawnego wniosku, jeśli stary został odrzucony przez wójta z powodu wad, czyli inaczej mówiąc jeśli „nie spełniał warunków określonych w ust. 2-4” art. 5. Przy tym owo niespełnienie warunków może polegać np. na tym, że sołtys przekazał wójtowi sam wniosek bez uchwały zebrania wiejskiego o uchwaleniu wniosku, bez protokołu z zebrania wiejskiego, bez listy obecności. Albo gdy zebranie wiejskie było nieprawomocne, bądź gdy wniosek wraz z wszystkimi niezbędnymi załącznikami został przekazany wójtowi po terminie 30 września roku poprzedzającego rok budżetowy. Wadą wystarczającą do odrzucenia wniosku jest też brak wskazania konkretnych przedsięwzięć do realizacji, albo gdy wskazane przedsięwzięcia nie są zadaniami własnymi gminy, gdy nie było dołączonego szacunku kosztów, albo uzasadnienia przedsięwzięcia. Wójt ma także prawo odrzucić wniosek, gdy faktyczne koszty przedsięwzięcia są znacznie wyższe niż podane przez sołectwo w szacunku kosztów, czyli gdy te koszty zostały przez sołectwo zaniżone. Poprzednio poprawienie wadliwego wniosku było możliwe właściwie tylko wówczas, gdy sołectwo zdążyło na nowym prawomocnym zebraniu wiejskim zwołanym do dnia 30 września uchwalić nowy poprawny wniosek i przekazać wójtowi do tego terminu wraz ze wszystkimi wymaganymi załącznikami.

Obecnie obowiązujące przepisy nowej ustawy pozwalają na uchwalenie nowego poprawnego wniosku w miejsce wadliwego wniosku, jednakże wymaga to od sołtysa i mieszkańców olbrzymiej koncentracji i dużego wysiłku. Bowiem jeśli mieszkańcy zechcą skorzystać z takiej możliwości, to przepis art. 5 ust. 8 nakazuje sołtysowi przekazać nowy wniosek uchwalony przez zebranie wiejskie radzie gminy (za pośrednictwem wójta) w terminie 7 dni od otrzymania od wójta informacji o odrzuceniu wniosku. W takiej sytuacji, jeśli stary wniosek został przekazany wójtowi np. 30 września, wójt go odrzucił w dniu 7 października, i w tym samym dniu przekazał informację sołtysowi, to zebranie wiejskie powinno uchwalić nowy wniosek przed 14 października, aby w tym dniu najpóźniej sołtys mógł przekazać wniosek ponownie uchwalony przez zebranie wiejskie za pośrednictwem wójta radzie gminy. Wtedy rada gminy ma 30 dni na jego rozpatrzenie i jeśli spełnia on wymogi ustawowe i jest przekazany w terminie (tj. właśnie ciągu owych 7 dni od otrzymania informacji przez sołtysa o odrzuceniu starego wniosku przez wójta) rada powinna uchwalić jego przyjęcie. A wójt wówczas jest zobowiązany do wykonania uchwały rady gminy.

Tekst na podstawie opracowania Joanny Iwanickiej - Krajowe Stowarzyszenie Sołtysów

CDN...

Już wkrótce kolejny artykuł poświęcony funduszowi sołeckiemu oraz materiały pozwalające zrozumieć jego istotę.

Każdy, kto chciałby wyrazić opinię na temat funduszu sołeckiego, jego tworzenia bądź nie, pozytywnych bądź negatywnych skutków wykorzystania przez sołectwa środków z funduszu, może to zrobić przesyłając swoje uwagi do naszej redakcji, na specjalnie w tym celu utworzony adres poczty elektronicznej funduszsolecki@wewreczycy.pl

Zapraszamy do dyskusji.

Autor: Robert Broś, dodano: Poniedziałek, 8 Luty 2016r. godz.:13:24.

Powrót do wyboru aktualności